Welke vragen stel je vanuit systemische benadering over neurodiversiteit?

• Wat gebeurt er binnen het gezin? Waar in het familiesysteem wordt dit nog meer zichtbaar?
• Welke patronen ontstaan op school of op het werk? Met wie of wat zijn deze patronen verbonden?
• Welke rol en/of plek neemt iemand in binnen een team?
• Wat gebeurt er in het systeem wanneer iemand jarenlang probeert te voldoen aan verwachtingen die niet goed aansluiten bij de eigen manier van denken, voelen of waarnemen? Waar in het systeem gaat er iets veranderen als hij of zij zich niet langer aanpast?
• Wat zegt dit over insluiten en uitsluiten, over er bij horen?
• Waar is dit kind of deze man of vrouw zo loyaal aan?
• Wat is de functie van maskeren?
• Voor welk probleem is het een oplossing om;
  je groter of kleiner te maken?
  te veel verantwoordelijkheid te dragen of afhankelijk te worden?
  je het slachtoffer te voelen of daderschapgedrag te vertonen?

Systemisch werken kijkt niet alleen naar de persoon, maar naar de persoon in relatie tot de omgeving en de systemen waarin diegene leeft.

Dat betekent niet dat ADHD, autisme, hoogbegaafdheid of andere vormen van neurodiversiteit worden gezien als een probleem dat door het systeem wordt veroorzaakt. Neurologische, genetische, lichamelijke en psychologische factoren blijven belangrijk.
Net zoals de vraag of neurodiversiteit eigenlijk een probleem is.

Vanuit systemisch bewustzijn voegen we een ander perspectief toe:

Wat gebeurt er tussen mens en omgeving? 

Die omgeving kan je gezin van herkomst zijn, je huidige relatie, gezin, vriendschappen, werk en loopbaan, maatschappelijk omgeving enzovoort.
Daar kan veel zichtbaar worden.

Een systemische benadering van neurodiversiteit stelt andere vragen.

• Wat gebeurt er binnen het gezin?
• Welke patronen ontstaan op school of op het werk?
• Welke rol en/of plek neemt iemand in binnen een team?
• Wat gebeurt er wanneer iemand jarenlang probeert te voldoen aan verwachtingen die niet goed aansluiten bij diens manier van denken, voelen of waarnemen?
• Wat zegt dit over insluiten en uitsluiten in het systeem?
• Waar is dit kind of deze man of vrouw zo loyaal aan?
• Wat gebeurt er wanneer iemand voortdurend probeert te maskeren? Wat is de functie van aanpassen?

Systemisch werken kijkt niet alleen naar de persoon, maar naar de persoon in relatie tot de omgeving en de systemen waarin diegene leeft.

Dat betekent niet dat ADHD, autisme, hoogbegaafdheid of andere vormen van neurodiversiteit worden gezien als een probleem dat door het systeem wordt veroorzaakt. Neurologische, genetische, lichamelijke en psychologische factoren blijven belangrijk.
Net zoals de vraag of neurodiversiteit eigenlijk een probleem is.

Vanuit systemisch bewustzijn voegen we een ander perspectief toe: Wat gebeurt er tussen mens en omgeving? 
Die omgeving kan je gezin van herkomst zijn, je huidige relatie, gezin, vriendschappen, werk en loopbaan, maatschappelijk omgeving enzovoort.
Daar kan veel zichtbaar worden.

Een systemisch perspectief kan helpen om anders te kijken naar gedrag dat vaak snel wordt gelabeld.

Bijvoorbeeld:

• “Hij is zo druk.”
• “Zij is zo gevoelig.”
• “Hij kan zich nooit aanpassen.”
• “Zij is sociaal zo onhandig.”
• “Waarom kan hij zich nou gewoon niet concentreren?”
• “Waarom moet alles altijd op haar manier?”
• “Waarom raakt zij steeds overprikkeld?”

Systemisch kijken betekent niet dat je deze kenmerken ontkent.Je onderzoekt wat er achter, tussen en rondom het zichtbare gedrag speelt.

Systemisch bewustzijn en ADHD

Bij ADHD kan het bijvoorbeeld interessant zijn om te onderzoeken wat er binnen een gezin of werkomgeving gebeurt rondom aandacht, tempo, structuur, impulsiviteit en verwachtingen.

• Welke rol en plek krijgt iemand?
• Is iemand of wordt iemand de ‘chaoot’, de ‘drukke’, de ‘lastige’ of juist degene die altijd voor energie en beweging zorgt?
• Welke patronen ontstaan daardoor?
• Hoe beïnvloeden die patronen de relaties met ouders, kinderen, partners, collega’s of leidinggevenden?
• Waar is ADHD in het werksysteem of privésysteem een oplossing voor?

 Systemisch bewustzijn en autisme

Bij autisme spelen kenmerken zoals prikkelgevoeligheid, behoefte aan voorspelbaarheid, moeite met onverwachte veranderingen en een andere manier van sociale communicatie en informatieverwerking vaak een belangrijke rol. Hoe iemand hiermee kan omgaan, wordt mede beïnvloed door de werkomgeving, schoolomgeving en privéomgeving.

• Waar past iemand zich aan om erbij te horen?
• Aan wie of wat is iemand trouw door zichzelf aan te passen en terug te trekken?
• Wat gebeurt er als iemand niet kan voldoen aan de verwachtingen van het systeem?
• Wat houdt rigiditeit, controle en fixatie vast, omdat loslaten te gevaarlijk is?
• Waar is weinig ruimte voor de eigen manier van voelen, waarnemen, denken en communiceren?
• Hoe verhoudt de winst van aanpassen zich tot de prijs: overprikkeling, uitputting, stress, verlies van contact met jezelf of langdurig herstel?
• Wat verandert er in het systeem als iedereen zijn eigen plek mag innemen?

Systemisch bewustzijn en hoogbegaafdheid

Sterke denkkracht, hoge gevoeligheid en behoefte aan uitdaging een rol spelen.

• Wat gebeurt er als iemand zich anders voelt of denkt dan de omgeving? Waar hoor je dan bij?
• Waar in het familiesysteem is te lang geen ruimte geweest of gegeven aan diepgang, nieuwsgierigheid en uitdaging?
• Welke patronen ontstaan in het gezin, op school of op het werk? Welke functie hebben deze patronen?
• Waar hoort de hoge verantwoordelijkheid werkelijk bij?
• Wat kan er verloren gaan of zal nooit meer zijn zoals het was, als een medewerker of een kind op school meer ruimte krijgt voor zijn eigen manier van denken, voelen en leren?

Een systemische blik op ADHD, autisme, hoogbegaafdheid, welke vorm van neurodiversiteit dan ook, zoekt niet naar één systemische oorzaak.

Wel naar de verbinding en wisselwerking tussen persoon en systeem.