Wat is Deep Democracy?

Wat geeft het toch een fijn gevoel als we het allemaal met elkaar eens zijn. We zijn er lekker snel uit en kunnen aan de slag. Maar dan? Zijn we het werkelijk allemaal met elkaar eens? Is alles gezegd wat gezegd moet worden? De praktijk blijkt vaak weerbarstiger.
Bij goede gesprekken benut je alles wat er is. Ook de verschillen en tegenstellingen in de groep.  Een methode om dit effectief te doen is Deep Democracy.

Deep Democracy is een manier van dialoog en besluitvorming waarbij de wijsheid van de minderheid wordt meegenomen in het meerderheidsbesluit. Vanuit het geloof dat juist in al die verschillen meerwaarde zit. In Deep Democracy wordt met de metafoor van de ijsberg gewerkt. Bij Deep Democracy vaar je als het ware in de onderstroom. Zo haal je, zonder oeverloos te vergaderen of te polderen, alle opvattingen naar boven. Niet er omheen blijven dralen, maar het conflict constructief aangaan om er samen beter van te worden.

Bovenstroom & Ondestroom in verbinding

We kijken allemaal op onze eigen manier naar ons werk, de organisatie waar we voor werken, naar ons leven en naar de wereld. Wat vind ik goed, fout of slecht, wat is waar en wat is niet waar? Hoe beter we naar al die verschillende betekenissen kunnen luisteren, hoe meer wijsheden we te weten komen en hoe kwalitatiever de beslissingen zijn die we nemen.

Dat klinkt nu allemaal heel rationeel. Toch is dat niet zo, want als we iets met elkaar te bespreken hebben of een besluit moeten nemen dan speelt er veel meer.

Wat vinden we van elkaar? Hoe is de dynamiek in de groep? Wat is mijn belang of agenda? Dit gaat over onderstroom.
Deep Democracy verbindt de bovenstroom met de onderstroom. Daardoor wordt het draagvlak vergroot. Wat tot gevolg heeft dat je effectiever kan samenwerken en je eerder succes zal boeken.

Weerstand kan je dus zien als een andere visie of mening.

Constructief dialoog

Wat betekent dit nog meer? Constante harmonie dus een utopie is. Want als we juist alle verschillende kennis en ervaring van iedereen, en ook de ideeën en emoties benutten, dan kan is conflict of wrijving onvermijdelijk. Zonder deze conflicten kan je als bedrijf, als team, als mens niet groeien. Wat wel van belang is dat je daar constructief mee omgaat.

In de praktijk blijkt dat nou juist zo lastig. Mopperende, klagende collega’s bij het koffiezetapparaat en tijdens het overleg wordt er niets gezegd. Mensen die ‘ja’ zeggen en ‘nee’ doen. Of iedereen maar in de CC meenemen om jezelf in te dekken. Sarcastische grappen maken of gewoon om iemand heen gaan om een standpunt door te drukken.
Voor je het weet escaleert de boel.

Belangrijk dus om in dialoog te blijven, verschillen niet weg te drukken, maar ze te benutten. En ja, dat is retespannend!

Deep Democracy helpt je om de dialoog constructief te voeren en heeft directe impact op het proces en de kwaliteit van besluitvorming. TeamInDialoog maakt gebruik van De Lewis methode.

Met De Lewis methode van Deep Democracy onderzoek je de verschillen.
De dialoogbegeleider helpt je de verschillen te verbinden.

Groeps(on)bewuste

Door de meerderheid en minderheid een stem te geven verrijk je het groepsbewuste.

Het groepsbewuste is datgene waarvan iedereen op de hoogte is. Gedeelde informatie over bijvoorbeeld; gedachten, emoties, ideeën, theorieën, ervaringen. Hoe beter de relaties en verbindingen in de groep, hoe meer informatie gedeeld en actief benut kan worden.

Het groepsonbewuste is dat wat niet iedereen weet. Informatie die nog niet gedeeld is in de groep of waar niet iedereen weet van heeft. Dat wat wel gezegd is, maar niet gehoord is. Pijnen, niet erkende behoeften, verborgen motivaties, dubbele agenda’s. Dingen die we liever niet willen stoppen we ook onder water.

Wijsheid en potentieel van de groep

Ieders gedachten, kwaliteiten, persoonlijkheid beïnvloeden die van anderen en dus de groep. Een groep is een verbinding van individuen en onderlinge relaties. Hoe beter de groep en de individuen kunnen luisteren, hoe intelligenter de groep als geheel is. Hier wordt de groep, maar ook ieder groepslid beter van. Het potentieel zit in de combinatie van alle verschillende inzichten, ideeën en perspectieven van de groep.

Alleen wat stem krijgt kan meegenomen worden.

Onuitgesproken of niet gehoorde zaken leveren juist weerstand, vertraging, gedoe of steeds terugkerende overleggen op. Die wijsheid krijgen we boven tafel door de waterlijn te laten zakken. Door te zeggen wat gezegd moet worden.

Dat betekent niet dat iedereen overal iets over te zeggen moet hebben.

Het betekent wel, dat alles wat belangrijk en relevant is voor de groep boven water komt.

Als je op deze manier alle wijsheden en potentieel benut is het resultaat: rijkere besluitvorming, effectievere besluiten, meer draagvlak en commitment. Wil je dit bereiken dat vraagt het vrijmoedig spreken en openhartig luisteren. In Deep Democracy noemen ze dat metaskills:

  • Super luisteren
    Openhartig luisteren, explorerende vragen stellen en de diepere betekenis horen.
  • Neutraliteit
    Oordeelvrij en onpartijdig veelzijdig of meerzijdig partijdig.
  • Compassie
    Voor jezelf en de ander. Acceptatie dat niets van zichzelf goed of fout is.
  • Ruimte geven

In de onderstroom zwemmen vissen en haaien

In de onderstroom kan het soms flink tekeer gaan, waardoor de bovenstroom een woelige omgeving wordt. De onderstroom zit vol met emoties, waarden, overtuigingen, niet uitgesproken regels en rollen. Als het in de onderstroom niet optimaal kan stromen leidt dat tot gedoe. Letterlijk zichtbaar in het saboteren van ontwikkelingen, veranderingen en samenwerking. In Deep Democracy noemen we dat sabotagegedraglees meer

Met het niet zeggen of anders zeggen dan werkelijk bedoelt, is dat wat er speelt niet weg.  Dat is ook zo als mensen handen boven het hoofd houden. Slecht met tegenstellingen om kunnen gaan. Oordelend handelen uit goed en fout. Of conflicten vermijden of zelfs verharden. In termen van Deep Democracy gaan er dan vissen zwemmen.

En als die vissen niet boven komen drijven door zich uit te spreken of niet gehoord worden, dan kunnen ze uitgroeien tot haaien. Je weet wel, de roze olifant in de kamer. Door er van weg te blijven wordt de haai als maar groter.
Net als een bal die je onder water probeert te duwen. Hoe harder je de bal onder water duwt, hoe harder hij terug zal veren naar boven. Je raakt hierdoor uit verbinding.

Zo’n haai bijt zich ergens aan vast. Het maakt de onderstroom gevaarlijk, geeft een onveilig gevoel en het maakt het lastig samenwerken.

Wil je nu succesvol samenwerken, open praten en de beste besluitvorming, dan zal je die haaien naar boven moeten halen. En terug naar de kern van de haai, het visje, waar misschien wel veel wijsheid in zit.

Hoe maak je de dialoog constructief en kom je tot effectieve besluitvorming?

Als je de verschillen kan benutten, de wijsheid van de minderheid toelaat, mensen zich gehoord en gezien voelen, het rationele proces en de onderstroom met elkaar verbonden zijn en je niet kijkt naar alle afzonderlijke delen als optelsom, maar hen ziet als groep als geheel, dan kom je tot constructieve dialogen en effectieve besluitvorming.
Dat vraagt om de vissen die in de onderstroom zwemmen te vangen.

Wat is het dat we hier nog niet uitspreken?

In de Lewis methode van Deep Democracy gebruiken we daarvoor naast diverse werkvormen vijf gespreksstappen.

Vijf gespreksstappen

  1. Verzamel alle invalshoeken. De lalala in de groep.
  2. Zoek actief naar het alternatief, de minderheidsstem. De li in de groep.
  3. Verspreid het alternatief.
  4. Voeg de wijsheid van de minderheid toe aan het meerderheidsbesluit.
  5. Werk met de onderstroom. Laat de haaien slinken tot vissen en vang de vissen.

In de eerste vier gespreksstappen laat je als het ware de waterlijn zakken. In de vijfde gesprekstap haal je datgenen boven water, wat ondanks de eerste vier stappen nog in de onderstroom is blijven zwemmen. Denk aan onuitgesproken frustraties of issues, tegenstellingen, spanningen. Teamontwikkeling en besluitvorming met Deep Democracy: meer lezen

Terug naar de roots van Deep Democracy

Greg en Myrna Lewis hebben in de jaren negentig, in Zuid-Afrika tijdens de post-apartheid, de methode van Deep Democracy ontwikkeld. Zij werden gevraagd om het elektriciteitsbedrijf van Zuid-Afrika te ontwikkelen van een racistische op apartheid gebaseerd bedrijf naar een non-racisme organisatie.
Daarbij maakten zij gebruik van de Proces Oriented Psychology van Arnold Mindell. Zij maakten deze theorie praktisch toegankelijk voor organisaties, managers, teamleiders en medewerkers.

De term Deep Democracy is door Arnold Mindel (natuurkundige en psychotherapeut) in het leven groepen. Hij hield zich bezig met kwantumfysica en de wereld aanschouwen vanuit energievelden. Hij ontwikkelde de proces georiënteerde psychologie. Dit wordt ook proceswerk genoemd en wordt toegepast in therapeutische context en in het werken met mensen in groepen en organisaties. Met Deep Democracy als uitvloeiing, bracht hij een manier voor besluitvorming en conflicthantering die rekening houd met de minderheidsstem en bracht hij het rationele met het emotionele en soms niet-rationeel verklaarbare samen.
Democratisch omdat het alle invalshoeken mee laat doen en alle stemmen waardeert. Deep omdat het verder gaat dan andere meer traditionele dialoogmethodieken.

Greg en Myrna Lewis waren studenten van Arnold Mindell. Na het overlijden van Greg zette Myrna het handen en voeten geven aan de Lewis methode voort. Inmiddels wordt de methode in meer dan 20 landen onderwezen en succesvol toegepast.

Boekentips
Deep Democracy. De wijsheid van de minderheid – Jitske Kramer lees hier

Now we’re talking. Deep Democracy in actie – Frank Weijers lees binnenkort de boekenblog in onze boekenkast

Conflict en polarisatie. Effectieve interventies – Frank Weijers

Dialogue and the art of thinking together. A pioneering approach to communicating in business and in life – William Isaacs

Artikel
Sabotagegedrag, een signaal dat het stormt in de onderstroom lees hier

Blog
Verhaal van Koning Eigenheimer: Wanneer autocratische besluitvorming niet werkt lees hier

Video
Mining the Gold of Conflict – Myrna Lewis @ TEDxCapeTown kijk hier

Podcast
Duiken in dynamieken, Aflevering 2: Dynamieken door de bril van Deep Democracy met Frank Weijers – Vidarte Podcast luister hier